قدیمی ترین متروی اروپا؛ تاریخچه و شگفتی های متروی بوداپست و لندن

تاریخچه متروی بوداپست و جایگاه آن در اروپا

متروی بوداپست پایتخت زیبای مجارستان نه تنها یک سیستم حمل و نقل عمومی کارآمد است بلکه به عنوان یکی از قدیمی ترین متروهای اروپا و جهان شناخته می شود. این سیستم ریلی زیرزمینی در سال 1896 میلادی افتتاح شد و از این رو پس از متروی لندن دومین متروی قدیمی در قاره اروپا به شمار می رود. با این حال متروی بوداپست دارای یک عنوان منحصربه فرد و افتخارآمیز است که آن را از سایر رقبای اروپایی متمایز می کند. این سیستم قدیمی ترین راه آهن زیرزمینی تمام برقی در اروپا محسوب می شود.

این ویژگی برقی بودن در زمان خود یک نوآوری بزرگ و انقلابی محسوب می شد و بوداپست را در زمینه فناوری حمل و نقل پیشرو ساخت. در آن دوران بسیاری از سیستم های ریلی زیرزمینی هنوز از نیروی بخار استفاده می کردند که باعث ایجاد دود و آلودگی در تونل ها می شد. اما مهندسان مجاری با بهره گیری از تکنولوژی روز دنیا تصمیم گرفتند تا این خط را به طور کامل با برق راه اندازی کنند. اهمیت تاریخی متروی بوداپست به حدی است که در سال 2002 میلادی بخش هایی از آن به ویژه خط 1 به دلیل ارزش فرهنگی و تاریخی فوق العاده در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

ساخت خط 1 متروی بوداپست و مهندسی آن دوران

نیاز به یک سیستم حمل و نقل سریع و کارآمد در بوداپست در اواخر قرن نوزدهم به ویژه با نزدیک شدن به جشن های هزارمین سالگرد تأسیس مجارستان در سال 1896 احساس می شد. برای اتصال مرکز شهر به پارک شهر که محل اصلی برگزاری نمایشگاه هزاره بود تصمیم به ساخت یک خط مترو گرفته شد. این پروژه عظیم مهندسی با هدف ارائه یک راه حل مدرن برای جابجایی هزاران بازدیدکننده نمایشگاه طراحی شد.

کار ساخت خط 1 که امروزه به نام متروی هزاره یا Millennium Underground نیز شناخته می شود در سال 1894 آغاز شد. این خط با سرعت چشمگیری در کمتر از دو سال تکمیل و درست به موقع برای افتتاح نمایشگاه در سال 1896 به بهره برداری رسید. طراحی این خط به گونه ای بود که در عمق نسبتا کم زیر خیابان آندراشی یکی از بلوارهای اصلی و زیبای شهر قرار می گرفت. خیابان آندراشی خود نیز یکی از جاذبه های معماری بوداپست است و ساخت مترو در زیر آن نیازمند دقت مهندسی بالایی بود تا به ساختمان های تاریخی آسیب نرسد.

روش ساخت این مترو به صورت برش و پوشش بود که در آن ابتدا خیابان کنده می شد سپس سازه تونل ساخته می شد و در نهایت خیابان مجددا آسفالت می گردید. این روش اگرچه باعث اختلال موقت در ترافیک سطحی می شد اما سرعت ساخت را به شدت افزایش می داد. واگن های اولیه این خط توسط شرکت گانز مجارستان ساخته شدند و طراحی داخلی آن ها بازتاب دهنده شکوه و هنر آن دوران بود. این خط از میدان ورسمارتی در قلب تجاری بوداپست آغاز می شود و پس از عبور از زیر خیابان آندراشی از ایستگاه های مهمی مانند اپرا اوکتوگون و میدان قهرمانان عبور می کند.

توسعه و نوسازی متروی بوداپست در طول زمان

در ابتدا متروی بوداپست تنها شامل همان خط 1 تاریخی بود که نقش مهمی در جابجایی مردم در آن دوران ایفا کرد. با گذشت زمان و رشد شهر نیاز به گسترش شبکه مترو احساس شد. این توسعه در طول دهه های بعد و به ویژه در نیمه دوم قرن بیستم با ساخت خطوط جدید آغاز شد.

امروزه سیستم متروی بوداپست دارای چهار خط فعال است که با شماره ها و رنگ های مختلف مشخص شده اند. خط 1 به رنگ زرد خط 2 به رنگ قرمز خط 3 به رنگ آبی و خط 4 به رنگ سبز شناخته می شوند. این خطوط بخش های مختلف شهر را به هم متصل می کنند و روزانه صدها هزار مسافر را جابجا می کنند. این خطوط در طول سالیان بارها مورد بازسازی و نوسازی قرار گرفته اند تا خدمات بهتری ارائه دهند.

با این حال خط 1 همچنان هویت تاریخی خود را حفظ کرده است. ایستگاه های اصلی این خط با کاشی کاری ها و تزئینات زیبا حال و هوای اواخر قرن نوزدهم را حفظ کرده اند. در سال های اخیر پروژه های بازسازی با دقت فراوان انجام شده است تا ضمن ارتقای ایمنی و کارایی سیستم اصالت تاریخی ایستگاه ها و واگن ها دست نخورده باقی بماند.

موزه قطار زیرزمینی بوداپست

برای علاقه مندان به تاریخ حمل و نقل و متروی بوداپست موزه ای وجود دارد که به طور خاص به تاریخچه خط 1 اختصاص یافته است. این موزه در بخشی از تونل اصلی خط 1 که دیگر استفاده نمی شود و در زیر میدان دیاک فرنس قرار دارد واقع شده است. این موزه از سال 1975 فعالیت خود را آغاز کرده و محیطی کاملا اصیل را برای نمایش تاریخچه این مترو فراهم می کند.

در این موزه بازدیدکنندگان می توانند قطارهای اصلی که در اواخر قرن نوزدهم در این خط تردد می کردند لباس های کارکنان قدیمی بلیت ها و سایر اشیاء مرتبط با تاریخچه این متروی تاریخی را از نزدیک ببینند. این موزه فرصتی عالی برای درک بهتر سیر تکامل این سیستم ریلی و نقش آن در توسعه شهر بوداپست فراهم می کند. نمایش واگن های چوبی قدیمی و تجهیزات سیگنالی اولیه نشان می دهد که مهندسان آن دوران با چه محدودیت ها و چالش هایی روبرو بوده اند.

مقایسه قدیمی ترین متروهای جهان

سیستم های مترو نقش حیاتی در توسعه و گسترش شهرهای بزرگ در سراسر جهان ایفا کرده اند. از اواسط قرن نوزدهم بسیاری از شهرها به ساخت شبکه های ریلی زیرزمینی روی آوردند تا پاسخگوی نیازهای حمل و نقل جمعیت رو به رشد خود باشند. در کنار متروی بوداپست که به عنوان قدیمی ترین متروی الکتریکی اروپا شناخته می شود چندین سیستم متروی دیگر نیز در جهان وجود دارند که قدمت آن ها به اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بازمی گردد.

جزئیات بیشتر درباره متروی لندن

متروی لندن که به نام تیوب نیز شناخته می شود در دهم ژانویه سال 1863 با افتتاح خط متروپولیتن بین ایستگاه پدینگتون و فارینگدون آغاز به کار کرد. در آن زمان واگن ها توسط لوکوموتیوهای بخار کشیده می شدند که باعث می شد تونل ها پر از دود و بخار باشند. با این وجود این سیستم چنان موفقیت آمیز بود که در سال اول فعالیت خود بیش از 9 میلیون مسافر را جابجا کرد. سپس در سال 1890 اولین خط عمیق زیرزمینی برقی با نام سیتی و جنوب لندن افتتاح شد که مسیر را برای برقی شدن کامل شبکه هموار کرد. امروزه این مترو با داشتن 11 خط یکی از بزرگترین و شلوغ ترین شبکه های مترو در جهان است.

جزئیات بیشتر درباره متروی گلاسکو

متروی گلاسکو در اسکاتلند یکی دیگر از سیستم های متروی قدیمی در اروپاست که در سال 1896 همزمان با متروی بوداپست افتتاح شد. این مترو پس از لندن و بوداپست در رده سوم قدیمی ترین متروهای جهان قرار می گیرد. ویژگی منحصر به فرد متروی گلاسکو این است که تنها سیستم مترو در بریتانیاست که تماما در زیر زمین فعالیت می کند و یک حلقه دایره ای شکل را تشکیل می دهد. این سیستم در ابتدا با نیروی کابل کار می کرد و بعدها برقی شد و برخلاف بسیاری از شبکه های دیگر از زمان تأسیس خود گسترش چندانی نداشته است.

راهنمای عملی استفاده از متروی بوداپست برای گردشگران

برای کسانی که قصد سفر به بوداپست را دارند تجربه سوار شدن به خط 1 مترو یک ضرورت است. این خط از میدان ورسمارتی در مرکز شهر آغاز می شود و تا میدان قهرمانان و پارک شهر ادامه می یابد. بلیت های مترو را می توان از ماشین های فروش بلیت در ایستگاه ها یا کیوسک های خبری تهیه کرد. توجه داشته باشید که بلیت ها باید قبل از ورود به سکو در دستگاه های اعتبارسنجی مهر شوند تا از جریمه شدن جلوگیری گردد.

واگن های خط 1 اگرچه بازسازی شده اند اما همچنان ظاهری کلاسیک دارند. پنجره های بزرگ اجازه می دهند تا نمای خیابان آندراشی را از زیر زمین مشاهده کنید. ایستگاه اوکتوگون و ایستگاه اپرا از جمله ایستگاه های زیبای این خط هستند که معماری آن ها بسیار دیدنی است. اگر به تاریخچه علاقه دارید حتما از موزه مترو در ایستگاه دیاک فرنس دیدن کنید تا درک بهتری از سیر تکامل این سیستم پیدا کنید.

پرسش های متداول درباره قدیمی ترین متروهای اروپا

جمع بندی

متروی بوداپست و متروی لندن هر کدام به نوبه خود فصل های مهمی از تاریخ حمل و نقل شهری را رقم زده اند. در حالی که لندن پیشگام ایده حمل و نقل زیرزمینی بود بوداپست با معرفی اولین سیستم تمام برقی نشان داد که چگونه می توان این فناوری را با حفظ زیبایی شهری و کارایی ترکیب کرد. امروزه این متروها نه تنها به عنوان یک وسیله نقلیه بلکه به عنوان میراثی زنده از تلاش مهندسان و شهرسازان گذشته شناخته می شوند که همچنان پس از بیش از یک قرن به خدمت رسانی ادامه می دهند. بازدید از این سیستم های تاریخی فرصتی بی نظیر برای درک سیر تکامل فناوری و معماری شهری در طول تاریخ است.