فرودگاه سنت هلن؛ بررسی دلایل شهرت به عنوان بی مصرف ترین فرودگاه دنیا

مقدمه: جزیره ای در میانه اقیانوس اطلس

جزیره سنت هلن یکی از دورافتاده ترین نقاط مسکونی کره زمین است که در قلب اقیانوس اطلس جنوبی قرار دارد. این جزیره آتشفشانی که قلمرو فرادریایی بریتانیا محسوب می شود، قرن ها به عنوان تبعیدگاه ناپلئون بناپارت شناخته می شده است. تا پیش از ساخت فرودگاه، تنها راه دسترسی به این جزیره کوچک با جمعیتی حدود 4500 نفر، سفر دریایی با کشتی آر ام اس سنت هلن بود که از آفریقای جنوبی حرکت می کرد و حدود پنج تا شش روز زمان می برد. این انزوای جغرافیایی باعث شد تا توسعه اقتصادی و گردشگری جزیره با کندی شدید مواجه شود و نیاز به یک زیرساخت هوایی بیش از پیش احساس گردد.

رویای اتصال به جهان: چرا فرودگاه سنت هلن ساخته شد؟

دولت بریتانیا با هدف استقلال اقتصادی جزیره سنت هلن و رونق بخشیدن به صنعت گردشگری، تصمیم به ساخت یک فرودگاه بین المللی در این منطقه گرفت. هدف اصلی این پروژه عظیم، جایگزینی سفرهای طولانی و فرساینده دریایی با پروازهای سریع و ایمن بود تا سرمایه گذاران و گردشگران بتوانند به راحتی به این بهشت گمشده دسترسی پیدا کنند. هزینه ساخت این پروژه حدود 280 تا 370 میلیون پوند برآورد شد که رقم بسیار قابل توجهی برای یک جزیره با جمعیت کم به شمار می رفت. انتظار می رفت که با افتتاح این فرودگاه، تعداد بازدیدکنندگان چندین برابر شود و اقتصاد محلی که به شدت به کمک های دولتی وابسته بود، به سمت خودکفایی حرکت کند.

چالش های فنی و محیطی: چرا فرود آمدن در اینجا کابوس است؟

علت اصلی شهرت منفی این فرودگاه، شرایط جوی و توپوگرافی منحصر به فرد منطقه است که عملیات پروازی را به یک چالش بزرگ برای خلبانان تبدیل کرده است. مهندسان و طراحان در ابتدا نتوانستند به طور کامل تاثیرات میکرواقلیم منطقه را بر الگوهای باد پیش بینی کنند.

پدیده برش باد و تلاطم جوی

یکی از خطرناک ترین پدیده های جوی در این منطقه، برش باد یا ویند شیر است. برش باد به تغییر ناگهانی سرعت یا جهت باد در فاصله کوتاه گفته می شود که می تواند نیروی بالابر هواپیما را به طور ناگهانی کاهش دهد. در فرودگاه سنت هلن، بادهای شدید اقیانوسی با صخره های بلند جزیره برخورد می کنند و جریان های هوایی آشفته و چرخشی به نام روتور را ایجاد می نمایند. این تلاطم جوی شدید، کنترل هواپیما را در لحظات حساس فرود و برخاست بسیار دشوار و خطرناک می کند. گزارش های نهادهای تحقیقاتی حوادث هوایی نشان می دهد که حتی خلبانان با تجربه نیز در مواجهه با این جریان ها، مجبور به اجرای چندین مرحله مانور دور رفتن یا گو اراند می شوند.

محدودیت های باند پرواز و توپوگرافی صخره ای

باند پرواز این فرودگاه بر روی یک فلات صخره ای و ناهموار ساخته شده است. طول باند پرواز حدود 1950 متر است که برای هواپیماهای پهن پیکر و سنگین کافی نیست. به همین دلیل، تنها هواپیماهای منطقه ای کوچک و چابک مانند امبرائر ای 190 توانایی عملیات در این فرودگاه را دارند. حتی برای این هواپیماها نیز، فرود تنها در شرایطی امکان پذیر است که سرعت باد جانبی یا کراس ویند از حد مشخصی فراتر نرود. در غیر این صورت، ایمنی پرواز تضمین نمی شود و هواپیما باید به مبدا باز گردد.

از آزمون و خطا تا افتتاح رسمی: تاریخچه عملیاتی

ساخت فرودگاه در سال 2016 به پایان رسید، اما پروازهای آزمایشی اولیه با شکست مواجه شدند. در اولین تلاش ها برای فرود هواپیماهای مسافربری، خلبانان با شرایط جوی پیش بینی نشده ای روبرو شدند که ایمنی پرواز را تضمین نمی کرد. این اخبار به سرعت در رسانه های جهانی منتشر شد و لقب بی مصرف ترین فرودگاه دنیا یا فیل سفید را برای این پروژه به ارمغان آورد. منتقدان استدلال می کردند که صدها میلیون پوند بودجه عمومی بدون در نظر گرفتن واقعیت های جوی هدر رفته است. با این حال، پس از انجام مطالعات بیشتر، نصب تجهیزات پیشرفته هواشناسی و آموزش ویژه خلبانان برای شرایط خاص این فرودگاه، سرانجام در اکتبر سال 2017 اولین پرواز منظم مسافربری توسط شرکت ایرلینک آفریقای جنوبی با موفقیت انجام شد.

وضعیت کنونی: آیا هنوز هم بی مصرف ترین فرودگاه دنیا است؟

امروزه فرودگاه سنت هلن فعال است، اما با محدودیت های جدی روبرو می باشد. پروازها به صورت هفتگی و تنها از مبدا آفریقای جنوبی یا جزیره اسنشن انجام می شوند. ظرفیت هر پرواز حدود 78 مسافر است که رقم بسیار کمی برای توجیه اقتصادی هزینه های نگهداری فرودگاه محسوب می شود. علاوه بر این، درصد بالایی از پروازها به دلیل شرایط نامساعد جوی لغو یا به تعویق می افتند. اگرچه این فرودگاه دیگر کاملاً بدون استفاده نیست، اما از نظر نسبت هزینه به فایده، همچنان یکی از کم بازده ترین زیرساخت های هوایی در جهان به شمار می آید.

پیش از ساخت فرودگاه، کشتی آر ام اس سنت هلن نه تنها مسافر، بلکه تمام کالاهای اساسی، سوخت و تجهیزات پزشکی جزیره را تامین می کرد. با توقف فعالیت این کشتی و جایگزینی آن با پروازهای هوایی، زنجیره تامین جزیره دستخوش تغییر شد. اگرچه سرعت انتقال محموله ها افزایش یافت، اما ظرفیت محدود هواپیماها باعث شد تا هزینه حمل و نقل کالا به شدت افزایش یابد. این موضوع یکی از انتقادات اصلی به پروژه است، زیرا وعده کاهش هزینه ها و رونق اقتصادی به طور کامل محقق نشده است و ساکنان همچنان با چالش های تامین کالا روبرو هستند. با این وجود، برای ساکنان جزیره، همین اتصال محدود هوایی نیز ارزشمند است و دسترسی به خدمات پزشکی اورژانسی و حمل و نقل سریع تر را ممکن ساخته است.

مقایسه با دیگر فرودگاه های چالش برانگیز جهان

برای درک بهتر جایگاه فرودگاه سنت هلن، مقایسه آن با سایر فرودگاه های دشوار جهان خالی از لطف نیست. تفاوت اصلی در توجیه اقتصادی و حجم عملیات است.

آینده فرودگاه سنت هلن و چشم انداز گردشگری

آینده این فرودگاه به بهبود فناوری های هواشناسی و توسعه هواپیماهای منطقه ای با قابلیت عملیات در شرایط باد جانبی شدیدتر بستگی دارد. مقامات محلی و دولت بریتانیا در حال بررسی راهکارهایی برای کاهش تاثیر برش باد و افزایش قابلیت اطمینان پروازها هستند. اگرچه بعید است که این فرودگاه هرگز به یک قطب هوایی شلوغ تبدیل شود، اما پایداری عملیات کنونی برای بقای اقتصادی و اجتماعی جامعه کوچک سنت هلن حیاتی است. گردشگری تخصصی و اکوتوریسم می تواند بازاری هدفمند برای این جزیره باشد، مشروط بر اینکه مسافران بپذیرند که برنامه پروازی آن ها همواره تحت تاثیر شرایط غیرقابل کنترل جوی قرار دارد.

پرسش های متداول