برای بخشیدن مهریه به کجا مراجعه کنیم؟ راهنمای کامل مراحل قانونی 1405
برای بخشیدن مهریه، اصلی ترین و معتبرترین مرجع، دفتر اسناد رسمی است. زوجه باید با در دست داشتن مدارک شناسایی و عقدنامه به دفترخانه مراجعه کرده و سند رسمی ابراء یا صلح مهریه را تنظیم کند. مراجعه به دادگاه تنها در صورتی لازم است که بخشش مهریه بخشی از پروسه طلاق توافقی باشد و نیاز به ثبت در صورت جلسه دادگاه داشته باشد. توجه داشته باشید که بخشش مهریه به روش ابراء، قطعی و غیرقابل بازگشت است.
مرجع قانونی بخشش مهریه کجاست؟
بر خلاف تصور برخی افراد، برای بخشیدن مهریه نیازی به مراجعه به دادگاه یا شورای حل اختلاف نیست. تنها مرجع صالح و قانونی برای تنظیم سند بخشش مهریه، دفتر اسناد رسمی است. زوجه می تواند با مراجعه به هر یک از دفاتر اسناد رسمی در سراسر کشور، نسبت به تنظیم سند رسمی ابراء یا صلح مهریه اقدام نماید. دادگاه تنها زمانی در این فرآیند دخیل می شود که زوجین در حال طی کردن مراحل طلاق توافقی باشند و زوجه بخواهد مهریه خود را در قبال دریافت حق طلاق یا سایر توافق ها، در صورت جلسه دادگاه بذل کند.
تفاوت روش های قانونی بخشش مهریه
در حقوق ایران، سه روش اصلی برای بخشیدن مهریه وجود دارد که هر یک از نظر حقوقی و امکان بازگشت، تفاوت های بنیادینی با یکدیگر دارند. انتخاب روش مناسب، بستگی به هدف زوجه و توافقات میان زوجین دارد.
|
۱. ابراء مهریه ابراء به معنای ساقط کردن حق به صورت یک طرفه و بدون دریافت هیچ گونه عوضی است. در این روش، زوجه اعلام می کند که مهریه خود را به زوج بخشیده است. مهم ترین ویژگی ابراء این است که پس از ثبت آن، زوجه به هیچ عنوان حق رجوع و پس گرفتن مهریه را نخواهد داشت. |
۲. صلح مهریه صلح به معنای مصالحه و توافق دوطرفه است. در این روش، زوجه مهریه خود را در قبال دریافت چیزی دیگر (مانند حق طلاق، حضانت فرزند یا مبلغی مشخص) به زوج صلح می کند. اگر در سند صلح، شرط حق رجوع قید شود، زوجه می تواند در آینده تحت شرایط خاصی مهریه را پس بگیرد. |
۳. اقرار به وصول در این حالت، زوجه در دفترخانه یا دادگاه اقرار می کند که کل یا بخشی از مهریه خود را از زوج دریافت کرده است. این اقرار می تواند واقعی باشد (واقعاً مهریه را گرفته) یا صوری (برای کمک به زوج جهت دریافت وام یا سایر امور). اثبات صوری بودن این اقرار در دادگاه بسیار دشوار است. |
مدارک لازم برای بخشیدن مهریه در دفترخانه
برای تنظیم سند رسمی بخشش مهریه، حضور شخص زوجه در دفترخانه الزامی است و وکیل یا نماینده او نمی تواند بدون وکالت نامه رسمی و صریح این کار را انجام دهد. مدارک لازم عبارتند از:
- اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی زوجه
- اصل عقدنامه (سند ازدواج) جهت احراز میزان و نوع مهریه
- حضور فیزیکی زوجه در کمال صحت عقل و سلامت روان
- در صورتی که زوجه باکره باشد، برخی دفاتر اسناد رسمی جهت احتیاط قانونی، اجازه نامه محضری پدر یا جد پدری را درخواست می کنند، هرچند از نظر قانونی زن بالغ و رشید برای اموال خود نیازی به اجازه ولی ندارد.
مراحل گام به گام بخشیدن مهریه
|
۱
تصمیم قطعی و مشورت |
۲
مراجعه به دفترخانه |
۳
تنظیم پیش نویس سند |
۴
امضا و ثبت رسمی |
طبق رویه قاطع محاکم قضایی، اگر مهریه به صورت ابراء یا اقرار به وصول بخشیده شده باشد، به هیچ عنوان امکان پس گرفتن آن وجود ندارد. تنها استثناء زمانی است که بخشش به صورت صلح انجام شده و در متن سند رسمی، حق رجوع برای زوجه شرط شده باشد. همچنین اگر زوجه بتواند در دادگاه ثابت کند که بخشش مهریه تحت اکراه، اجبار یا تدلیس (فریب) انجام شده است، ممکن است دادگاه حکم به ابطال سند بخشش بدهد، اما اثبات این موضوع بسیار دشوار و نیازمند ادله قوی است.
بخشش مهریه در قبال دریافت حق طلاق
یکی از رایج ترین کاربردهای بخشش مهریه، استفاده از آن به عنوان اهرم فشار برای دریافت حق طلاق (وکالت در طلاق) است. در این سناریو، زوجه موافقت می کند که کل یا بخشی از مهریه خود را در قبال دریافت وکالت بلاعزل در طلاق از سوی زوج، صلح نماید.
نکته حیاتی در این توافق این است که این معامله باید به صورت همزمان در دفتر اسناد رسمی انجام شود. یعنی در یک جلسه، سند وکالت در طلاق به نفع زوجه تنظیم و امضا شود و بلافاصله پس از آن، سند صلح مهریه توسط زوجه امضا گردد. اگر زوجه ابتدا مهریه را ببخشد و زوج از دادن وکالت طلاق منصرف شود، زوجه دیگر راهی برای بازپس گیری مهریه نخواهد داشت.
هزینه ثبت سند بخشش مهریه در سال 1405
هزینه تنظیم سند بخشش مهریه در دفتر اسناد رسمی، بر اساس تعرفه های سازمان ثبت اسناد و املاک کشور محاسبه می شود. این هزینه معمولاً شامل حق التحریر و حق الثبت است و بسته به ارزش ریالی مهریه و تعرفه های سالانه متغیر است.
به طور میانگین، هزینه ثبت سند ابراء یا صلح مهریه در سال 1405، مبلغی بین 500 هزار تومان تا 2 میلیون تومان است. برای اطلاع از مبلغ دقیق، بهتر است پیش از مراجعه، با دفتر اسناد رسمی مورد نظر تماس گرفته و ارزش تقریبی مهریه (مثلاً تعداد سکه) را اعلام کنید تا هزینه دقیق محاسبه شود.
سوالات متداول درباره بخشش مهریه
آیا بخشیدن مهریه نیاز به حضور شوهر دارد؟
خیر. در روش ابراء، زوجه می تواند به صورت یک طرفه و بدون حضور یا اطلاع زوج، به دفتر اسناد رسمی مراجعه کرده و مهریه خود را ببخشد. اما در روش صلح، چون یک قرارداد دوطرفه است، حضور یا وکالت زوج لازم است.
آیا می توان فقط بخشی از مهریه را بخشید؟
بله. زوجه مختار است که کل مهریه یا تنها بخشی از آن (مثلاً 50 سکه از 100 سکه) را ابراء یا صلح کند و نسبت به باقی مانده مهریه همچنان حق مطالبه داشته باشد.
تفاوت بذل مهریه در طلاق توافقی با ابراء چیست؟
بذل مهریه در طلاق توافقی معمولاً در صورت جلسه دادگاه ثبت می شود و تا قبل از صدور گواهی عدم امکان سازش، زوجه می تواند از بذل خود رجوع کند و مهریه را مطالبه نماید. اما ابراء در دفترخانه، قطعی و غیرقابل رجوع است.
جمع بندی نهایی
برای بخشیدن مهریه، مرجع اصلی و قانونی دفتر اسناد رسمی است و نیازی به طی کردن مراحل پیچیده دادگاهی نیست. با این حال، به دلیل حساسیت بالای این تصمیم و پیامدهای مالی سنگین آن، انتخاب روش صحیح (ابراء، صلح یا اقرار) بسیار حیاتی است. اگر قصد شما دریافت امتیازی مانند حق طلاق است، حتماً از روش صلح با شرط حق رجوع یا انجام همزمان اسناد استفاده کنید. توصیه می شود پیش از امضای هرگونه سند در دفترخانه، حتماً با یک وکیل متخصص خانواده مشورت نمایید تا از حقوق قانونی خود به طور کامل آگاه باشید.